Mahnı, musiqi qədər, incəsənət, mədəniyyət qədər insanları bir-birinə heç nə bağlamır. İncəsənətin, mədəniyyətin, xüsusən də, mahnının, musiqinin oynadığı rolu heç bir vasitə oynaya bilməz.

HEYDƏR ƏLİYEV
2311

Goranboy rayonunda XI-XII əsrə aid feodal qəsrinin divarları və çoxlu sayda maddi-mədəniyyət nümunələri aşkarlanıb

Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin Genişləndirilməsi (CQBKG) layihəsi həyata keçirilən zaman Goranboy rayonunun Borsunlu kəndi ərazisində orta əsrlərə aid böyük tarixi-mədəni əhəmiyyətə malik arxeoloji abidə aşkar edilib.

Ötən ilin sonlarında Cənubi Qafqaz Boru Kəməri Şirkətinin (CQBKŞ) texniki operatoru olan BP və Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi arxeoloji abidənin aşkar edilməsi barəsində açıqlama verib və tapıntıların tam təhlil edilməsi üçün tərəflər arasında 2017-ci il dekabrın 14-də qarşılıqlı Anlaşma Memorandumu imzalanıb.

Aprelin 7-də mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev, BP şirkətinin Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzrə regional prezidenti Qəri Counz, Goranboy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Nizaməddin Quliyev və digər rəsmi şəxslər həmin arxeoloji qazıntı sahəsinə səfər edib, memorandum çərçivəsində aparılan əlavə qazıntı və araşdırma işlərinin gedişi ilə maraqlanıblar.

Məlumat verilib ki, tapıntılar Goranboy rayonunun Borsunli kəndi yaxınlığında, Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin 247-ci kilometrliyində aşkarlanıb. Arxeoloji abidənin tarixi elmi əhəmiyyəti nəzərə alınaraq Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitunun əməkdaşları əraziyə ezam olunublar. Kərpiclitəpə adlandırılan arxeoloji qazıntı sahəsində 10 nəfər arxeoloqdan və 12 nəfər köməkçi heyətdən ibarət olan ekspedisiya üzvləri tərəfindən ilk dəfə tədqiqat işlərinə başlanılıb. Qısa müddətdə təxminən 2 hektara yaxın abidə ərazisinin 300 kvadratmetrlik hissəsində qazıntı işləri aparılıb və zəngin tarixi-elmi məlumatlar əldə edilib.

Arxeoloji qazıntılar zamanı düzbucaqlı formalı, Aran memarlıq məktəbinə aid qəsrin qala divarları və bürcləri aşkarlanıb. Arxeoloji qazıntı sahəsindən tapılmış maddi-mədəni nümunələrə əsasən müəyyən edilib ki, İpək Yolu üzərində yerləşən bu feodal qəsrində təxminən XI-XII əsrlərdə intensiv yaşayış olub. Lakin mədəni təbəqələrdə rast gəlinən yanıq izləri bu qəsrin təxminən XIII əsrin ortalarına yaxın hansısa qısamüddətli müharibə nəticəsində yandırıldığını və dağıdıldığını söyləməyə imkan verir. Qazıntı işləri zamanı qəsrin daxilində kərpic bişirmək üçün böyük bir kürə, çoxlu sayda otaq, təsərrüfat quyuları, dulus sobaları, təndirlər, həmçinin digər yardımçı tikililər aşkarlanıb. Arxeoloji qazıntılar zamanı ərazidən çoxlu sayda maddi-mədəniyyət nümunələri və müxtəlif heyvan sümükləri üzə çıxarılıb.

Məlumat verilib ki, ekspedisiya üzvləri tərəfindən tapılan məişətdə işlədilən müxtəlif formalı şirli və şirsiz gil məmulatlar, şüşə və fayans qablar, çıraqlar, mürəkkəb qabları, numuzimatik materiallar, çəki daşı, bəzək əşyaları - muncuqlar, bilərziklər, su borusu, eləcə də metaldan düzəldilən zəncir, mismar, at nalı və digər çoxlu sayda maddi-mədəni nümunələr qəsrin daxilində vaxtilə sənətkarlığın və ticarətin yüksək səviyyədə inkişaf etdiyini sübuta yetirib.

Bu cür arxeoloji qazıntı sahəsində ilk dəfə olduğunu deyən BP şirkətinin Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzrə regional prezidenti Qəri Counz bildirib ki, ərazidə aparılan birgə işlər hər iki tərəfin Kərpiclitəpə ərazisində aşkarlanmış tapıntılarla bağlı Azərbaycanın mədəni irsinə dəstək göstərilməsində əməkdaşlıq etmək niyyətini təsdiqləyir.

Vurğulanıb ki, ərazinin elmi-tarixi tədqiqi əhəmiyyətli arxeoloji tapıntılarla bağlı Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin Genişləndirilməsi üzrə Ətraf Mühitə və Sosial Sahəyə Təsirin Qiymətləndirilməsi sənədində CQBKŞ-nin götürdüyü öhdəliklərə uyğundur.

Mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev bildirib ki, BP şirkəti tərəfindən boru xəttinin genişləndirilməsi layihəsi çərçivəsində aparılmış qazıntı işləri nəticəsində aşkar olunmuş abidə Azərbaycan tarixinə və arxeologiya elminə böyük bir töhfədir.

Bu vaxtadək şirkət tərəfindən bir neçə dəfə bu cür maddi-mədəni abidələrin aşkar olunduğunu deyən Əbülfəs Qarayev vurğulayıb ki, hər dəfə də beynəlxalq şirkət ölkəmizin tarixi irsinin aşkarlanmasına və onun qorunub gələcək nəsillərə çatdırılması işinə böyük həssaslıqla yanaşıb.

Kərpiclitəpə arxeoloji abidəsinin əhəmiyyəti nəzərə alınmaqla və bu tapıntının qorunub saxlanılması üçün kəmər marşrutunun dəyişdirilərək sahənin yanından keçməsi qərarına gəlinib. Həmçinin marşrutun cənub istiqamətinə dəyişdirilməsinin həm texniki, həm də əməyin təhlükəsizliyi baxımından yeganə mümkün variant olduğu müəyyən edilib və hazırda bu istiqamətdə işlər görülür. Proses ərzində isə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, eləcə də Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu ilə əlaqə saxlanılaraq müntəzəm məlumat verilib.

Nazir qeyd edib ki, bundan sonrakı mərhələdə əsas məqsəd abidənin ətrafında arxeoloji qazıntı işlərini yekunlaşdırmaq, ərazidən aşkarlanan maddi-mədəni nümunələrini qeydiyyata almaq və onların elmi araşdırılmasını təşkil etmək üçün AMEA-nin Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu ilə əməkdaşlığı gücləndirmək, həmçinin gələcəkdə Kərpiclitəpə arxeoloji abidəsini konservasiya etməkdir.

Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitunun elmi işlər üzrə direktor müavini Nəcəf Museyibli çıxışında bildirib ki, belə bir feodal qəsri bu vaxtadək neft-qaz kəmərlərinin dəhlizində heç vaxt aşkar edilməyib. Kərpicli arxeoloji ərazisində aşkar olunmuş feodal qəsri Azərbaycanın orta əsrlər tarixini, eləcə də həmin dövr istehsal mədəniyyətini, sənətkarlıq sahələrini və mədəni-iqtisadi əlaqələrini öyrənmək üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

XƏBƏRLƏR

19.02.2019 17:32
Muzey ziyarətləri üçün onlayn bilet almaq mümkün olacaq
19.02.2019 12:25
Xaçmaz Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində “Dəmir izlər” adlı sərgi açılıb
19.02.2019 12:17
İlk dəfə olaraq əntiq əşyaların ixtisaslaşdırılmış “Auksion Baku” müsabiqəsi keçiriləcək
19.02.2019 10:14
Azərbaycan İstiqlal Muzeyində “Cəzasız Cinayət” adlı sənədli filmin təqdimatı və eyniadlı sərgi açılacaq
19.02.2019 09:57
Teatr Muzeyində gənc şəbəkə ustası İlqar Rəsulzadənin əsərləri sərgilənəcək
19.02.2019 09:55
Görkəmli teleaparıcı Rafiq Hüseynovun yaşadığı evin qarşısında barelyefi açılıb
19.02.2019 09:49
Regionların mədəni ixtisaslaşması siyasəti davam edir
19.02.2019 09:37
Dördüncü Buktreyler Festivalının səsi bəlli oldu
18.02.2019 17:51
Muzey Mərkəzində Gəncə rəssamlarının “Xəzinə” adlı sərgisi keçiriləcəkdir
18.02.2019 17:12
Heydər Əliyev Mərkəzində rus avanqard rəssamlarının nadir əsərlərindən ibarət sərgi açılıb
18.02.2019 14:42
Macarıstanlı diplomat Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrı ilə yaxından tanış olub
18.02.2019 11:34
İstanbulda “Türkiyə-Azərbaycan Ortaq Miras” konserti təşkil edilib
18.02.2019 11:24
Heydər Əliyev Sarayında “Zima-2019” beynəlxalq uşaq festivalı keçirilib
16.02.2019 13:21
Mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev Koventri Universitetində tələbələr qarşısında mühazirə ilə çıxış edib
16.02.2019 11:42
Bakıda türkmən xalçaları və zərgərlik məmulatlarından ibarət sərgi açılıb
15.02.2019 17:39
Xalq rəssamı Rafis İsmayılovun 80 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirildi
15.02.2019 16:33
Sumqayıtda “Uğur Əngəl Tanımır!” layihəsi çərçivəsində sərgi-müsabiqə keçirilib
15.02.2019 16:02
“Nəsimi ili” ilə bağlı Özbəkistanda silsilə tədbirlər keçiriləcək
15.02.2019 15:40
“Azərbaycanın ipək incisi” yaradıcılıq müsabiqəsinə eskizlərin qəbulu müddəti uzadılmışdır
15.02.2019 15:40
Mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev Böyük Britaniyanın Baş nazirinin ticarət elçisi ilə görüşüb
15.02.2019 14:59
Milli Kitabxanada növbəti kitab sərgisi akademik Arif Paşayevin 85 illiyinə həsr edilib
15.02.2019 12:39
Mədəniyyət Nazirliyi ilə British Council arasında əməkdaşlıq sənədi imzalandı
15.02.2019 11:21
Kürdəmirdə mədəniyyət müəssisələrinin rəhbər və gənc işçilərinin toplantısı keçirilib
15.02.2019 09:57
Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Gəncədə Mir Cəlal Paşayevin ev-muzeyində olub
14.02.2019 18:30
Mədəniyyət nazirinin müavini Sevda Məmmədəliyeva Türkmənistan nümayəndə heyəti ilə görüşüb
14.02.2019 17:09
Milli Kitabxanada Beynəlxalq Kitab Bağışlama Günü qeyd edilib
14.02.2019 14:25
Musiqili Teatr azyaşlı tamaşaçıları üçün bayram hədiyyəsi hazırlayır
14.02.2019 14:10
Respublika Uşaq Kitabxanasının təşkilatçılığı ilə “ASAN Xidmət” mərkəzində Beynəlxalq Kitab Bağışlama Gününə həsr edilmiş tədbir keçirilib
14.02.2019 14:09
Bakıda “Türkmənistan əl işi xalçaları, milli zərgərlik məmulatları və tekstil məhsulları” adlı sərgi açılacaq
14.02.2019 11:36
Mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev Böyük Britaniyada səfərdədir
14.02.2019 10:28
“Rusiya və Azərbaycan arasında mədəni körpülər mədəniyyətlərarası dialoq üçün körpülər kimi” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib