Mahnı, musiqi qədər, incəsənət, mədəniyyət qədər insanları bir-birinə heç nə bağlamır. İncəsənətin, mədəniyyətin, xüsusən də, mahnının, musiqinin oynadığı rolu heç bir vasitə oynaya bilməz.

HEYDƏR ƏLİYEV
2441

Goranboy rayonunda XI-XII əsrə aid feodal qəsrinin divarları və çoxlu sayda maddi-mədəniyyət nümunələri aşkarlanıb

Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin Genişləndirilməsi (CQBKG) layihəsi həyata keçirilən zaman Goranboy rayonunun Borsunlu kəndi ərazisində orta əsrlərə aid böyük tarixi-mədəni əhəmiyyətə malik arxeoloji abidə aşkar edilib.

Ötən ilin sonlarında Cənubi Qafqaz Boru Kəməri Şirkətinin (CQBKŞ) texniki operatoru olan BP və Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi arxeoloji abidənin aşkar edilməsi barəsində açıqlama verib və tapıntıların tam təhlil edilməsi üçün tərəflər arasında 2017-ci il dekabrın 14-də qarşılıqlı Anlaşma Memorandumu imzalanıb.

Aprelin 7-də mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev, BP şirkətinin Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzrə regional prezidenti Qəri Counz, Goranboy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Nizaməddin Quliyev və digər rəsmi şəxslər həmin arxeoloji qazıntı sahəsinə səfər edib, memorandum çərçivəsində aparılan əlavə qazıntı və araşdırma işlərinin gedişi ilə maraqlanıblar.

Məlumat verilib ki, tapıntılar Goranboy rayonunun Borsunli kəndi yaxınlığında, Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin 247-ci kilometrliyində aşkarlanıb. Arxeoloji abidənin tarixi elmi əhəmiyyəti nəzərə alınaraq Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitunun əməkdaşları əraziyə ezam olunublar. Kərpiclitəpə adlandırılan arxeoloji qazıntı sahəsində 10 nəfər arxeoloqdan və 12 nəfər köməkçi heyətdən ibarət olan ekspedisiya üzvləri tərəfindən ilk dəfə tədqiqat işlərinə başlanılıb. Qısa müddətdə təxminən 2 hektara yaxın abidə ərazisinin 300 kvadratmetrlik hissəsində qazıntı işləri aparılıb və zəngin tarixi-elmi məlumatlar əldə edilib.

Arxeoloji qazıntılar zamanı düzbucaqlı formalı, Aran memarlıq məktəbinə aid qəsrin qala divarları və bürcləri aşkarlanıb. Arxeoloji qazıntı sahəsindən tapılmış maddi-mədəni nümunələrə əsasən müəyyən edilib ki, İpək Yolu üzərində yerləşən bu feodal qəsrində təxminən XI-XII əsrlərdə intensiv yaşayış olub. Lakin mədəni təbəqələrdə rast gəlinən yanıq izləri bu qəsrin təxminən XIII əsrin ortalarına yaxın hansısa qısamüddətli müharibə nəticəsində yandırıldığını və dağıdıldığını söyləməyə imkan verir. Qazıntı işləri zamanı qəsrin daxilində kərpic bişirmək üçün böyük bir kürə, çoxlu sayda otaq, təsərrüfat quyuları, dulus sobaları, təndirlər, həmçinin digər yardımçı tikililər aşkarlanıb. Arxeoloji qazıntılar zamanı ərazidən çoxlu sayda maddi-mədəniyyət nümunələri və müxtəlif heyvan sümükləri üzə çıxarılıb.

Məlumat verilib ki, ekspedisiya üzvləri tərəfindən tapılan məişətdə işlədilən müxtəlif formalı şirli və şirsiz gil məmulatlar, şüşə və fayans qablar, çıraqlar, mürəkkəb qabları, numuzimatik materiallar, çəki daşı, bəzək əşyaları - muncuqlar, bilərziklər, su borusu, eləcə də metaldan düzəldilən zəncir, mismar, at nalı və digər çoxlu sayda maddi-mədəni nümunələr qəsrin daxilində vaxtilə sənətkarlığın və ticarətin yüksək səviyyədə inkişaf etdiyini sübuta yetirib.

Bu cür arxeoloji qazıntı sahəsində ilk dəfə olduğunu deyən BP şirkətinin Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzrə regional prezidenti Qəri Counz bildirib ki, ərazidə aparılan birgə işlər hər iki tərəfin Kərpiclitəpə ərazisində aşkarlanmış tapıntılarla bağlı Azərbaycanın mədəni irsinə dəstək göstərilməsində əməkdaşlıq etmək niyyətini təsdiqləyir.

Vurğulanıb ki, ərazinin elmi-tarixi tədqiqi əhəmiyyətli arxeoloji tapıntılarla bağlı Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin Genişləndirilməsi üzrə Ətraf Mühitə və Sosial Sahəyə Təsirin Qiymətləndirilməsi sənədində CQBKŞ-nin götürdüyü öhdəliklərə uyğundur.

Mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev bildirib ki, BP şirkəti tərəfindən boru xəttinin genişləndirilməsi layihəsi çərçivəsində aparılmış qazıntı işləri nəticəsində aşkar olunmuş abidə Azərbaycan tarixinə və arxeologiya elminə böyük bir töhfədir.

Bu vaxtadək şirkət tərəfindən bir neçə dəfə bu cür maddi-mədəni abidələrin aşkar olunduğunu deyən Əbülfəs Qarayev vurğulayıb ki, hər dəfə də beynəlxalq şirkət ölkəmizin tarixi irsinin aşkarlanmasına və onun qorunub gələcək nəsillərə çatdırılması işinə böyük həssaslıqla yanaşıb.

Kərpiclitəpə arxeoloji abidəsinin əhəmiyyəti nəzərə alınmaqla və bu tapıntının qorunub saxlanılması üçün kəmər marşrutunun dəyişdirilərək sahənin yanından keçməsi qərarına gəlinib. Həmçinin marşrutun cənub istiqamətinə dəyişdirilməsinin həm texniki, həm də əməyin təhlükəsizliyi baxımından yeganə mümkün variant olduğu müəyyən edilib və hazırda bu istiqamətdə işlər görülür. Proses ərzində isə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, eləcə də Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu ilə əlaqə saxlanılaraq müntəzəm məlumat verilib.

Nazir qeyd edib ki, bundan sonrakı mərhələdə əsas məqsəd abidənin ətrafında arxeoloji qazıntı işlərini yekunlaşdırmaq, ərazidən aşkarlanan maddi-mədəni nümunələrini qeydiyyata almaq və onların elmi araşdırılmasını təşkil etmək üçün AMEA-nin Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu ilə əməkdaşlığı gücləndirmək, həmçinin gələcəkdə Kərpiclitəpə arxeoloji abidəsini konservasiya etməkdir.

Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitunun elmi işlər üzrə direktor müavini Nəcəf Museyibli çıxışında bildirib ki, belə bir feodal qəsri bu vaxtadək neft-qaz kəmərlərinin dəhlizində heç vaxt aşkar edilməyib. Kərpicli arxeoloji ərazisində aşkar olunmuş feodal qəsri Azərbaycanın orta əsrlər tarixini, eləcə də həmin dövr istehsal mədəniyyətini, sənətkarlıq sahələrini və mədəni-iqtisadi əlaqələrini öyrənmək üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

XƏBƏRLƏR

25.04.2019 16:10
Nəsiminin yubileyi Budapeştdə qeyd olundu
25.04.2019 13:46
Mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev Cenevrədə səfərdədir
25.04.2019 13:11
Azərbaycan 83-cü Florensiya Beynəlxalq Əl İşləri Sərgisində təmsil olunur
25.04.2019 12:14
Polşanın Krakov şəhərində akademik Yusuf Məmmədəliyevin barelyefinin təntənəli açılışı mərasimi keçirilmişdir
25.04.2019 11:06
Azərbaycanla Macarıstan arasında mədəniyyət sahəsində əməkdaşlıq proqramı imzalanıb
24.04.2019 16:46
Quba Heydər Əliyev Mərkəzində görkəmli alim, akademik Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının 96-ci ildönümü ilə əlaqədar konfrans keçirilmişdir
24.04.2019 16:44
Mədəniyyət sahəsində könüllülük fəaliyyəti Lənkəran Dövlət Universitetində müzakirə olunub
24.04.2019 16:41
İsmayıl Şıxlının anadan olmasının 100 illiyi münasibəti ilə “Ədəbiyyata bağlı ömür yolu” adlı ədəbi gecə keçirilmişdir
23.04.2019 17:27
V Dünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumuna hazırlıq müzakirə olundu
23.04.2019 17:00
Lənkəran teatrında yeni tamaşanın premyerası olub
23.04.2019 15:57
Yevlax Şəhər Bəşir Səfəroğlu adına Xalq Teatrı yazıçı-dramaturq Pərvinin “Qadınlar” komediyasını tamaşaçılara təqdim etdi
23.04.2019 11:45
Özbəkistanda keçirilən "Ənənəvi təsviri incəsənət festivalı"nda Azərbaycan milli stendi təqdim olunub
23.04.2019 09:49
“Balaca şahzadə” növbəti dəfə azyaşlı tamaşaçılar üçün göstəriləcək
23.04.2019 08:20
X Beynəlxalq Mstislav Rostropoviç Festivalının açılış mərasimi keçirildi
22.04.2019 17:08
Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzinin nümayəndəsi Qazaxıstanda keçirilən elmi konfransda iştirak edib
22.04.2019 14:31
Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblı Oş şəhərində keçirilən beynəlxalq müsabiqədə birinci yerə layiq görülüb
22.04.2019 12:09
Görkəmli kinorejissor Tofiq İsmayılovun 80 illik yubileyi qeyd edildi
22.04.2019 11:59
“Mən bu yurdun övladıyam” adlı rəsm müsabiqəsi davam edir
22.04.2019 11:56
Özbəkistanda gənc azərbaycanlı şair Fərid Hüseynin “Səmərqənd divanı” kitabının təqdimatı keçirilib
22.04.2019 10:02
Aşıq sənətinin UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısına daxil olmasının 10 illiyi ilə bağlı tədbir keçirilib
22.04.2019 09:45
Qobustan qoruğunda “açıq qapı” günü təşkil olunub
22.04.2019 09:42
Buktreyler Festivalının mükafatlandırma mərasimi keçiriləcək
22.04.2019 09:37
Dövlət Mahnı Teatrında “Kitabın İşığın Olsun” adlı tədbir keçirildi
22.04.2019 09:33
Göyçayda Xalq artisti Hacıbaba Hüseynovun 100 illik yubileyi qeyd olunub
22.04.2019 09:23
Lerikdə Xalq artisti Qabil Quliyevin 70 illik yubileyi qeyd olunub
21.04.2019 14:58
Mədəniyyət nazirinin müavini Rafiq Bayramov “Oş – Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı” layihəsinin rəsmi açılış mərasimində iştirak edib
20.04.2019 12:30
Kinorejissor, Xalq artisti Tofiq İsmayılovun 80 illiyi qeyd olunacaq
20.04.2019 11:26
Tbilisidə Azərbaycan və Gürcüstan dostluğuna həsr olunmuş rəsm sərgisi açılıb
20.04.2019 10:05
Nizami Kino Mərkəzində “Əlvida, Şmidt!” bədii filminin təqdimatı keçirilib
19.04.2019 16:55
Polşanın Krakov şəhərində akademik Yusuf Məmmədəliyevin barelyefinin təntənəli açılışı mərasimi keçiriləcəkdir
19.04.2019 16:03
III Respublika Xalq Teatrları Festivalının növbəti mərhələsi İsmayıllıda keçirilmişdir
19.04.2019 15:20
Milli Kitabxanada “İsmayıl Şıxlı. Biblioqrafiya” kitabının təqdimatı olub